Zadośćuczynienie – znaczenie i rezultaty

Opis książki

Czy sprawiedliwość można przeliczyć na walutę? Osiemdziesiąt lat po wojnie Stephan Lehnstaedt wraz z międzynarodowym zespołem badaczy wysłuchuje głosu tych, którzy przez dekady pozostawali w cieniu oficjalnych dokumentów. To pionierskie studium nie skupia się na paragrafach, lecz na kilkudziesięciu intymnych rozmowach z ocalałymi z Holokaustu i byłymi robotnikami przymusowymi z Polski, Izraela, Niemiec, Belgii oraz krajów byłego ZSRR.

Autorzy analizują bolesne zderzenie traumy z bezduszną biurokracją, obnażając różnicę między zwykłym przelewem bankowym (Entschädigung) a głębokim moralnym uznaniem winy (Wiedergutmachung). Książka ukazuje, jak żelazna kurtyna na lata zamroziła procesy zadośćuczynienia w Europie Wschodniej i jak dzisiejsze pokolenia radzą sobie z dziedzictwem, którego nie da się „spłacić”. To lektura o godności, pamięci i trudnej drodze do pojednania, która prowadzi przez uznanie prawdy, a nie tylko wyrównanie rachunków.

Żadna kwota nie zrekompensuje utraty matki ani dzieciństwa.
Leokadia W., była robotnica przymusowa

Szkody są nie do naprawienia […]. Pieniądze nie zrekompensują tego. Ważniejsze są wartości ludzkie, takie jak uczciwość, szacunek, zrozumienie i przyjaźń.
Irena S., ocalała z Holokaustu

Odszkodowanie jest niejako symbolem, znakiem czegoś […], bo nie wyobrażam sobie zadośćuczynienia tego, co zaistniało.
Róża G., „dziecko Holokaustu”

Sprawdź także: Otwarcie granic. Dialog polsko-niemiecki 1984–2004–2024

Spis treści:

Stephan Lehnstaedt
Skutki zadośćuczynień. Podsumowanie obserwacji w ramach międzynarodowego projektu badawczego

Wykaz wywiadów przeprowadzonych w ramach projektu

Inka Engel
Dwa państwa, dwie drogi. Porównanie odszkodowań dla żydowskich ocalałych w RFN i NRD

Tamir Hod
Między przetrwaniem a „legalną zemstą”. Skutki wypłaty odszkodowań osobistych z Niemiec dla ocalałych z Holokaustu w Izraelu

Frédéric Crahay
Między uznaniem a pojednaniem. Głosy ocalałych w obliczu zadośćuczynień w Belgii

Agnieszka Kudełka
Polsko-żydowskie oceny zadośćuczynienia. Różne perspektywy i droga do pojednania

Irina Rebrova
„Jestem wdzięczna tym ludziom”. Praktyki odszkodowawcze dla ofiar nazizmu w kontekście postsowieckim